Adembenemend. De winter is in aantocht. Het noordoosten van China verdwijnt weer regelmatig onder een gele deken van zwaar vervuilde lucht. Het is een hoogst ongezonde cocktail van zwavel, stikstof en fijnstof. Ademhalingsproblemen, keelpijn en prikkende ogen zijn het gevolg. 

Belangrijke oorzaak is het gebruik van niet-ontzwavelde steenkool om huizen en gebouwen te verwarmen. Kolengestookte energiecentrales, fabrieken en auto’s voegen daar hun giftige uitstoot aan toe.

DSC_2168 BJ Dame met mondkapje - kl res uitsnede

Beijing oktober 2015. Foto: ChinaCom

De luchtvervuiling voor de 500 miljoen mensen die in de noordoostelijke Chinese provincies wonen en werken is al tientallen jaren een vast gegeven. Het Noordoosten is China’s traditionele basis van de zware industrie: mijnbouw, metaalindustrie, machinebouw en chemische industrie. Het zijn deze industrieën die voor een groot deel verantwoordelijk zijn voor de luchtvervuiling en ook voor rode en zwarte sneeuw die in de winter soms valt.

Staatsbedrijven
De kolossale concerns met vaak tienduizenden werknemers zijn in handen van de staat. Als het gaat om milieuovertredingen van de inefficiënte staatsbedrijven kijkt de overheid bij voorkeur de andere kant op. Zij moet immers zelf het geld vrijmaken om te investeren in minder milieubelastende productieprocessen. Het stilleggen van vervuilende industrieën heeft bovendien economische consequenties.

Bovenop de industriële vervuiling komt het stoken van ongewassen steenkool voor het verwarmen van huizen en gebouwen. De vuile lucht tast de gezondheid van de bewoners van het gebied aan. Zij lopen een verhoogd risico op hart- en vaatziektes en luchtwegaandoeningen. Internationaal onderzoek heeft in 2013 aangetoond dat noorderlingen door de luchtvervuiling zelfs gemiddeld 5,5 jaar korter leven dan hun landgenoten in het zuiden die minder verontreinigde lucht hebben ingeademd.

Elektrische brommers en bakfietsen
De Chinese overheid kondigt herhaaldelijk maatregelen aan om de luchtverontreiniging te verminderen. Een groot aantal vervuilende bedrijven en kolencentrales is gesloten. In veel Chinese steden rijden op last van de overheid slechts elektrische brommers en bakfietsen. In 2014 is een half miljoen auto’s die niet aan de emissienormen voldeden van de straat gehaald.

In de hoofdstad Beijing (20 miljoen inwoners) worden vier jaar lang via een loterij jaarlijks slechts 150.000 nieuwe kentekens uitgegeven, zodat er tot 2017 maar 600.000 nieuwe auto’s bijkomen. China bouwt verder tientallen kernenergiecentrales om de kolengestookte centrales te kunnen sluiten en toch voldoende energie te kunnen produceren. Bovendien is de ontwikkeling van herbruikbare energiebronnen, wind en zon, in volle gang.

DSC_2106 BJ Oplaadpunt elektrische brommer - kl res

Oplaadpunt voor elektrische vervoermiddelen in Beijing. Foto: ChinaCom

Kritiek op de overheid
Vanuit de bevolking die de luchtvervuiling aan den lijve ondervindt, klinkt echter steeds vaker en luider kritiek op de overheid. De maatregelen blijken niet effectief, want de smog blijft met grote regelmaat terugkeren. De gefrustreerde burgers zijn ook bang. Ze zijn beter geïnformeerd dan voorheen en weten welke de gezondheidsrisico’s ze lopen.

Alleen al met het oog op de gezondheidskosten is het zaak voor de Chinese leiders daadwerkelijk een evenwicht te vinden tussen economische groei en kwaliteit van het leefmilieu. Strikte handhaving van de milieuregels bij staatsindustrieën is onvermijdelijk om milieuwinst te boeken. En bovenal in die bedrijven investeren in schone technologie.

DSC_2098 BJ Veel auto_s - kl res

In Beijing is het bijna de hele dag door file rijden. Foto: ChinaCom

Beijing oktober 2015
Beijing had in oktober al te lijden van ernstige luchtvervuiling. Dit ondanks de sluiting van drie van de vier kolencentrales en het verplaatsen uit het centrum van de helft de productiecapaciteit van China’s grootste staalfabriek ruim tweehonderd kilometer naar de kust. In totaal zijn in de afgelopen tien jaar tweehonderd fabrieken van de zware industrie verplaatst. Ook zijn de toegelaten emissies voor auto’s verlaagd en op vuile kolen gestookte boilers vervangen. En toch gaat Beijing nog regelmatig schuil onder een gele deken, zoals blijkt uit twee foto’s die ik met een tussenpoos van vier windstille dagen in oktober heb gemaakt vanaf de elfde etage van een hotel in de richting van de bergen in het westen.

DSC_2095 BJ Geen Smog 11-10 - kl res

Zicht op de bergen in het westen van Beijing op 11 oktober. Foto: ChinaCom

 

Zicht op de bergen in het westen van Beijing ontbreekt op 16 oktober. Foto: ChinaCom